Over de toekomst van de publieke omroep
Sunday, January 3, 2010 at 9:26AM Minister Plasterk kondigde zaterdag in het Parool aan dat hij de publieke omroep tegen het licht wil houden om in 2016 (!) op de schop te nemen. Het bestel is volgens hem aan vernieuwing toe.
De publieke omroep is ontstaan in een tijd van schaarste. Schaarste aan zendtijd, schaarste aan middelen. In die tijd is er voor gekozen dat de staat radio en televisie (en later nieuwe media) faciliteert en dat maatschappelijke stromingen en organisaties onder voorwaarden voor zendtijd en bijbehorende middelen in aanmerking komen.
De schaarste van weleer is er niet meer. Productiemiddelen zijn goedkoop geworden en dankzij internet en andere nieuwe media kan iedereen het verhaal dat hij te vertellen heeft kwijt. Heeft iedereen de mogelijkheid om een publiek te bereiken. De reden die ooit tot het huidige bestel leidde is niet meer van toepassing.
Als het huidige bestel er niet was, wat zou dan de rol van de overheid zijn? Dan zou de overheid alleen daar een rol willen spelen waar versterking echt nodig is, waar doelgroepen via andere media niet bereikt worden of genres zonder financiële ondersteuning zouden sneuvelen. Dan zou er geld zijn om programma's (in crossmediale zin) te maken en zouden die overal kunnen worden uitgezonden. Op sites, zenders, commercieel of niet. Net zoals er subsidiegeld is voor films en documentaires, zal er dan geld zijn voor andere inhoud. Dat is op lange termijn de meest logische richting.
Hoe de publieke omroepen de toekomst in moeten? Ze moeten laten zien dat ze meer zijn dan productiehuizen die programma's maken waar de zendercoördinator behoefte aan heeft. Dat ze een maatschappelijke rol spelen, dat ze een publiek hebben dat het belangrijk vindt dat ze er zijn. Een publiek dat geld voor ze over heeft. Want mensen kunnen zeggen dat het bestel zijn tijd heeft gehad, maar communities van gelijkgestemden zijn actueler dan ooit. De omroep die laat zien dat ie op die manier een rol kan spelen (claim thema's, specialiseer op onderwerpen, richt je op duidelijke doelgroepen) heeft toekomst. Al zou ik absoluut meer vaart maken. Want de ontwikkelingen gaan razendsnel.
Waarom ik denk dat een deel van de omroepen dat kan? Omdat ik de onderzoeken van bijvoorbeeld de VPRO ken waaruit blijkt dat de band tussen leden en omroep groot is. Dat mensen het belangrijk vinden dat hun club er is. Dat ze zich betrokken voelen en bij de organisatie betrokken willen worden. Niet dat ze jaarvergaderingen bezoeken, maar wel willen ze op hun kennis en kunde worden aangesproken. En meedenken en meedoen. Aldus het onderzoek. Een omroep met een duidelijk profiel die luistert naar zijn publiek en de doelgroep nauw betrekt, heeft ook in de toekomst kansen. Maar moet dan meer zijn dan een productiemaatschappij. En vaart maken dus!
Reader Comments (9)
goed stuk!
ik heb er ook een band mee. ben al jaren lid (dik 20 jaar denk ik). prachtige gids. dat geef je niet zo maar op.
ben wel benieuwd wat er gaat gebeuren. de publieke omroep is veel commerciëler geworden door de jaren heen. met minder passie gemaakt. gaan ze er vanuit dat het publiek dom is en dom gehouden moet worden? waar zit het stuk educatie, het stuk van onbekende dingen voorschotelen die ook de aandacht verdienen? waar zit de niche? daar mag een bezem doorheen. meer documentaires op normale tijdstippen bv. documentaires waar we internationaal een naam mee opgebouwd hebben, maar waar inmiddels gaan bal meer van waar is. inzoomen op kleine asbakken, zouden Koot en Bie zeggen.
powned tv krijgt zendtijd bij de publieke omroep. een zender van de Telegraaf. Publieke Omroep? bezem!!
trots op Nederland, maar dan anders. hoe de globalisering ons niche naar boven haalt. wij zijn Amerika niet. laat dat zien Publieke Omroep!
Snelheid zal het grootste probleem zijn vrees ik, dat zal niet snel gebeuren, de vraag is welke omroepen vast hun eigen koers gaan varen, al dan niet deels binnen het bestel, en welke zullen wachten. Die laatste zijn gedoemd. VPRO heeft bijvoorbeeld met de 3voor12 communities laten zien om ook om het bestel heen te kunnen (geen aandacht voor metal, wel bij 3voor12, alleen niet meer op de landelijke radio stations).
De publieke omroep, jaren vond ik het eigenlijk niet echt nuttig. Toch moet ik zeggen dat het zeker zijn nuttige kanten heeft, mits het unieke dingen doet. Spelletjes als Lingo zijn 13 in een dozijn en daar zou de PO zich voor moeten schamen, net als 'zo vader zo puberzoon' en die onzin. Dat kan net zo makkelijk op de commerciële. De beagle is daarentegen weer het toppunt waarom de PO moet blijven bestaan, net als een mini serie als 'in Europa' dat was. Dat kan niet zonder publiek geld, maar is wel heel nuttig (nu nog zorgen dat het verplichte kost wordt op de basis scholen).
Zelfs een Boer zoekt vrouw (ben geen fan) zou denk ik niet op de commerciële een kans hebben gehad en kan dus nog op de PO, maar dat ze moeten veranderen, zeker.
Grappig trouwens hoe de verzuiling ook de huidige PO heeft opgericht, men daarna naar massa ging waardoor de omroepen problemen hebben, maar eigenlijk de wereld meer en meer weer verzuild gaat raken (doelgroepen, niche communities) alleen volgens hele andere zuilen.
@Marco Eens. Media zijn nu eenmaal steeds meer niches. Wat niet wil zeggen dat een publiek niet aanzienlijk kan zijn, maar wel dat een onderwerp smal is.
@Bas Dat is idd het aparte. Alleen 'mogen' die omroepen in het huidige bestel maar heel beperkt hun niches bedienen. Omdat zenders doelgroepen en soorten programma's voorschrijven.
Erwin, je verhaal snijdt zeker hout. Dat vond ik altijd, en vind ik nog steeds. Maar nu ik het nog eens lees, vraag ik me wel af: Wat gebeurt er als de omroepen driftig gaan interacteren met hun doelgroep? Bijvoorbeeld een VPRO: ik denk zeker dat de betrokkenheid van de leden en hun bereidheid om kennis en kunde de delen met de omroep kan leiden tot een moderne omroep, als de VPRO die band met hen ook aanhaalt.
Maar stel nu dat elke omroep met dit soort betrokken leden (dus ook bijvoorbeeld EO, KRO, VARA) deze kant opgaat, zouden dit dan niet allemaal elitaire clubjes worden, waarin de omroep en de leden meer en meer voor elkaar mooie en interessante dingen aan het maken zijn. Op het gevaar af, dat het echte gesloten verenigingen worden: geen lid? dan praat je niet mee, en zal het ook niet interessant voor je zijn.
Het voordeel hiervan is overigens wel dat er geen algemene omroepsubsidie meer uit Den Haag hoeft te komen. Leden en omroep houden elkaar in stand (of niet). En bij uitzonderlijk mooie of noodzakelijke producties is er dan genoeg geld in fondsen aanwezig, precies zoals jij beschrijft als de meest logische richting.
@martijn Mijn startpunt is dat de publieke omroep zoals we die nu kennen uiteindelijk verdwijnt en dat het voor mij het meest logische is dat tegen die tijd de overheid dan nog inhoud financiert die anders niet gemaakt wordt of voor doelgroepen die onvoldoende bediend worden. Die inhoud kan dan door iedereen gemaakt worden en door iedereen worden uitgezonden.
In die situatie vervalt voor de omroepen het financieringsmodel zoals we het kennen. En moeten verenigingen dus anders opereren. Je doelgroep goed betrekken en beter bedienen heeft naar mijn smaak niets met elitair te maken. Het is maatwerk leveren. Hoe groot dat publiek is of kan worden, zal per omroep verschillen. En de één zal wel voldoende onderscheidende kracht hebben, de ander niet.
Maar het is naar mijn mening idd zoals je het in de laatste alinea schetst ;-)
"Het voordeel hiervan is overigens wel dat er geen algemene omroepsubsidie meer uit Den Haag hoeft te komen. Leden en omroep houden elkaar in stand (of niet). En bij uitzonderlijk mooie of noodzakelijke producties is er dan genoeg geld in fondsen aanwezig, precies zoals jij beschrijft als de meest logische richting."
Dag Edwin: volledig mee eens. Ik denk dat voor veel publieke sectoren geldt dat de oude systemen en patronen toe zijn aan vernieuwing. Dat geldt voor omroepen, maar bv. ook voor onderwijs (net zoals omroepen sterk verouderd kwa model, financiering en communicatie met doelgroep). De verandering komt denk ik uiteindelijk van buitenaf. Als de omroepen het zelf niet doen, ontstaan er alternatieven op internet. Net zoals internetradio al steeds gewoner wordt. Mijn kinderen kijken al meer naar internet dan naar TV. Groet!
Ha kijk, dat is een logisch pad dat ik het komend decennium graag bewandel! Crossmediale programma's maken van maatschappelijk belang, gemaakt met, door en voor de mensen die het belangrijk vinden en die per project, club, thema of idee beoordeeld worden of het relevant genoeg is. I like.
Lees ook mijn visie op http://www.luit.nl/weblog/?p=2246
Mooie posting Erwin. Wat Plaskerk doet gaat natuurlijk nergens over. Feitelijk staat hij toe dat een door de overheid gemonopoliseerde loterij club onder de naam Novamedia (postcode/bakngiro/sponsor loterij) naast het NRC nu ook de tv zender het gesprek opkoopt. Zij halen via de publieke media een slordige 700 miljoen euro aan lotenverkoop op. Dat mag blijkbaar wel. Ik zit niet te wachten op de Telegraaf zenders, maar als het moet om de zaak open te breken, dan moet dat maar.
En iedere omroep gewoon in samenwerking met de leden de eigenbroek ophouden, dat lijkt me een mooie wens voor 2010. Scheelt weer omroepbijdragen. Moeten alleen de omroep regenten wel ff van het pluche af en ietsepietse salaris inleveren...:-))