Zwarte dag voor publieke omroep op internet?
Friday, June 17, 2011 at 7:41AM De vraag of je wel of geen publieke omroep wil, is een andere. Maar als je er voor kiest om een publieke omroep te hebben, dan moet die publieke omroep de media kunnen inzetten die het publiek gebruikt. Om ze daarmee te informeren, amuseren, inspireren en om via die media met dat publiek te communiceren. Dan moet je als overheid taken stellen, maar de publieke omroep tegelijkertijd breed de ruimte geven om de doelen te behalen. En ja, daar is internet anno 2011 nu eenmaal een heel belangrijke ingrediënt bij die met de dag belangrijker wordt. Kijk alleen naar de opmars van mobiel internet.
Internet heeft zijn eigen wetten en wijsheden. De grote internationale internetsuccessen zijn geen afgeleide van een al dan niet kortlopend radio- of televisieprogramma, het zijn eigenstandige langdurige projecten die de nieuwe mogelijkheden kennen en snappen en daar een publiek mee weten te boeien en bereiken. Er is niks mis met een mooi radio- of televisieprogramma met een mooie ondersteunende site, maar een zichzelf serieus nemend mediabedrijf moet evengoed een krachtig eigenstandig internetproject kunnen starten zonder poot op radio of televisie. Omdat daarmee een doelgroep bereikt kan worden, omdat niet bij elke internethit een radio of televisieprogramma past.
Maar als de informatie van de Telegraaf klopt, dan is het snel afgelopen met de nieuwe mediakracht van de publieke omroep. Volgens de krant wordt vandaag nieuw beleid openbaar gemaakt dat in mijn visie een zwarte dag voor de publieke omroep inluidt. Als het klopt, dat voorbehoud moet gemaakt.
De taken van de publieken op internet worden naar verluidt fors ingeperkt: de omroepen mogen straks alleen nog activiteiten op het web ontplooien die direct te maken met de programma’s die ze uitzenden.
Zo wordt de publieke omroep teruggebracht tot een verzameling radio- en televisiezenders, terwijl het een omroepbestel zou moeten zijn dat begint bij de functies die het heeft en de doelgroepen die het moet bereiken en dan kijkt hoe die doelen met welke media het best bereikt kunnen worden. Als dat met een tv-programma is, prima. Maar als dat met een mobiele applicatie moet omdat de doelgroep geen andere media gebruikt, moet dat middel natuurlijk ingezet kunnen worden.
Met de visie van de regering wordt voorbijgegaan aan de verschillen tussen media. Op een tv-zender met een vast publiek kun je prima zes weken lang een nieuwe titel introduceren die onmiddelijk gevonden wordt door de kijkers. Internet is gebaat bij lange termijn titels die bouwen aan een publiek, die bouwen aan een band. Kijk naar de KRO, die omroep scoort op internet als er Boer Zoekt Vrouw is met een leuke site, maar het bezoek aan de omroepsite stort dramatisch in als dat programma niet wordt uitgezonden. Of kijk naar 3VOOR12 van de VPRO, dat is het hele jaar door een eigenstandig internetsucces dat geen bijbehorend radio of tvprogramma nodig heeft, maar wel een duidelijke publieke taak vervult. Het is voor dat type projecten met hun bijbehorende innovatieve en experimentele elementen waar ik zeer voor vrees.
Radio en televisie zijn nog groot en zullen dat voorlopig ook nog wel blijven, maar de versnippering of diversificering die door de digitalisering aan de gang is, zal alleen maar groter worden. De verschuiving naar digitale media is aan de gang en stopt niet. Een publieke omroep moet met de ontwikkelingen mee kunnen bewegen.
Als je een publieke omroep belangrijk vindt (nogmaals, dat is een andere discussie), dan kun het bestel niet reduceren tot radio- en tv met een internetaanhangsel. Doe je dat wel, dan laat je het bestel op termijn op de afgrond afstevenen. Want langzaam maar zeker worden de radio- en televisiezenders zoals we die nu kennen steeds minder prominent en daarmee de rol en aanwezigheid van de publieke omroep ook. Dat kan natuurlijk de bedoeling van de regering zijn, maar als dat je bedoeling is, durf dan nu echte keuzes te maken.
Reader Comments (17)
Ik ben zwaar voor iets als 3VOOR12, maar vind eigenlijk wel dat het uit de VPRO gesneden zou moeten worden en zich als zelfstandig medium zou moeten kunnen overleven. Andere partijen kunnen hier bijna niet tegen op werken en worden volgens mij door hoe de insteek is bij 3VOOR12 zelfs behoorlijk afgeremd in wat ze wel/niet kunnen doen.
Ware woorden. Alleen nauwelijks los te zien van wat je hier omschrijft als die "andere discussie". Hoe houdbaar is uberhaupt een publiek bestel dat is gebaseerd op kanalen (tv en radio) die binnenkort niet meer de kern vormen van de publiek(sgericht)e informatie? En op ledenregistraties die weinig zeggen over hun daadwerkelijke belang of aanhang? Kortom, op een achterhaald fundament zijn gebouwd. Er is iets fundamentelers nodig dan de (hier terecht als twijfelachtig omschreven) opdracht om innovatie op internet aan anderen te laten.
Bart, dat ben ik met je eens. Die andere discussie voer ik ook graag. Dan begin ik bij voorkeur met een andere vraag, wat zou je doen als er nu geen publieke omroep was? Dan zou je dit bestel niet starten. Dan zou je volgens mij subsidies hebben voor programmasoorten die anders niet gemaakt zouden worden maar wel belangrijk zijn en en voor doelgroepen die onderbelicht blijven. Vergelijk het met film. Een duur genre voor een klein land. Niet gek om daar steun aan te geven.
Dat kan op meerdere vlakken gelden. Maar voor die steun zou dan zowel Dichtbij of RTL of VPRO in aanmerking moeten kunnen komen.
Versterken waar versterking nodig is.
@ erwin: Ja!
Als ik het bestel opnieuw zou mogen uitvinden, zou ik in ieder geval subsidies geven voor journalistiek, ongeacht het medium. En zonder dat de overheid zich met de inhoud bemoeit. Als je journalistiek, een belangrijke pijler onder de democratische rechtsstaat, helemaal overlaat aan de commercie, raakt alles in de macht van het bedrijfsleven. En dat heeft, anders dan sommigen denken, niet het algemeen belang voor ogen, zeker niet op de wat langere termijn. Zie de VS, een land dat duidelijk de weg kwijt is.
Hoewel ik je zorgen begrijp, ben ik minder negatief over de impact. Er is geen reden om initiatieven die commercieel goed levensvatbaar zijn te financieren met publiek geld. "Met een duale financiering zijn wij niet overgeleverd aan de kwetsbaarheid die een eenzijdige financiering met zich meebrengt.", zegt de PO. Prima, maar gebruik dat geld dan om te innoveren, niet om te concurreren. Want door die duale financiering is de spoeling voor de commerciële partijen (die wél zijn overgeleverd aan de kwetsbaarheid die een eenzijdige financiering met zich meebrengt) zó dun, dat het extreem moeilijk is de businesscases voor innovatieve projecten rond te krijgen.
Immers, ook al zegt de PO alléén te concurreren met de commerciële omroepen "om de aandacht van de kijkers en luisteraars – niet om de financiële inkomsten", de praktijk is natuurlijk anders. Er zit nu eenmaal een grens aan de budgetten van de adverteerders en de PO snoept een héél groot deel van die taart weg.
Als deze mediadeal ertoe leidt dat alle initiatieven van de PO die commercieel levensvatbaar zijn geen overheidsfinanciering meer krijgen, dat geld in plaats daarvan wordt gestoken in innovatieve projecten voor doelgroepen die het niet op eigen kracht kunnen redden en dat de prijs die we daarvoor betalen is dat de online initiatieven een 'oude media' component krijgen of houden - dan lijkt me dat een stap in de goede richting.
3VOOR12 is een goed voorbeeld van zo'n multimediaal concept. Want ook al benoem je dat als "een een eigenstandig internetsucces dat geen bijbehorend radio of tvprogramma nodig heeft", dat bijbehorende radioprogramma is er natuurlijk wél: 12 uur per week op 3FM.
Zoals Jason Fried het zegt: "Embrace constraints. Let limitations guide you to creative solutions."
Gertjan zoals ik hierboven zeg: ik vind het prima om over oneerlijke concurrentie te praten, maar die vraag is niet internet specifiek. Die vraag is niet anders bij radio of tv. Voor mij is het dus alles of niks. Niet internet afzonderen in deze discussie.
Over 3VOOR12. Daat weet ik toevallig iets van. Een initiatief als dit was er echt nooit gekomen als het via de nieuwe lijnen zou moeten lopen. En bij 3VOOR12 is het andersom gegaan, omdat er zo'n sterke titel op internet was gegroeid, is de radio omgedoopt in 3VOOR12.
(Moet ik nu op de 'vind ik leuk'-knop drukken? Ik vind dit juist verschrikkelijk, maar wel een goede en belangrijke blogpost!)
Het is een heel raar voorstel, want hoeveel websites zouden er zijn bij de publieke omroep die helemaal niets met een radio of tv programma te maken hebben? Van 3 voor 12 bestaat ook een radioprogramma, het forum van Stand.nl hoort zeker bij het programma. Desnoods kan de Vara (ik hoop het niet!!!) een Joop radioshow gaan maken.
Desondanks snap ik de overheid wel. Radio en tv maken is heel duur. Ooit hebben ze besloten om daaraan te gaan meebetalen. Internet is niet zo duur, dat willen ze aan de burgers zelf overlaten. Zelfs een kleine stichting kan voor weinig geld een goede website runnen.
@irina Maar in die redenering wordt er ook al genoeg tv en radio gemaakt. Dat kunnen commercieele partijen ook prima. En video maken kunnen we ook allemaal. iPhone en gaan! Die redenering is overigens vol te houden.
Maar belangrijker is voor mij nu: welke rol moet een publieke omroep vervullen, niet welk mediatype moet ze inzetten. Dat hoort een vraag in tweede instantie te zijn. IMHO
Erwin, ik ben het met je eens. Ik verwacht (of hoop) echter dat die ene paragraaf geen geïsoleerd puntje is, maar een indicator voor de richting waar de hele mediadeal naar toe gaat. Als dit beleid alleen internet-specifiek zou zijn, heb je helemaal gelijk, dan mist het z'n doel en frustreert het innovatie door crossmediaal tot norm te verheffen en geen ruimte te laten voor online-only initiatieven.
En het liefst ga ik ook voor 'alles', want 'niets' is geen optie en halve maatregelen leiden alleen maar tot meer ellende en ondoorzichtigheid. Maar de politieke wil om tot hele maatregelen te komen ontbreekt, mede dankzij de buitengewoon krachtige lobby van de PO zelf.
Wat betreft 3VOOR12: een uitstekend initiatief, dat onder het huidige duale bestel alleen kon ontstaan onder de vlag van de PO. Dat hebben jullie gewoon heel goed gedaan. Maar tegelijk een slecht voorbeeld, want: niet een typisch publieke taak en als de PO niet zou mee-eten uit de advertentieruif zou je 3VOOR12 probleemloos commercieel kunnen exploiteren. Met of zonder radioprogramma. Net zoals er geen reden is Joop.nl met publiek geld te financieren: dat is gewoon een nieuwssite zoals er zovele zijn, die moet zijn eigen broek kunnen ophouden en als dat niet lukt, is er geen bestaansrecht.
@gertjan Cultuur is een typisch publieke taak. En over 3VOOR12 kan ik natuurlijk nog heel veel meer zeggen, maar een andere keer ;-) Mijn hoofdpunt is: dit beleid is de publieke omroep terugbrengen tot radio en tv, dat is teruggaan in de tijd waar je voorwaarts zou moeten.
http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ocw/nieuws/2011/06/17/kabinet-omroepbestel-wordt-eenvoudiger-en-krachtiger.html
Een groter tipje van de sluier.
En de in dit kader meest relevante passage uit de brief:
De aanwezigheid op alle platforms betekent nadrukkelijk niet dat de publieke omroep ongebreideld websites en themakanalen kan starten. Het aanbod op de algemene zenders en het aanbod op de gespecialiseerde themakanalen en het internet moet met elkaar in balans zijn en gestroomlijnd langs dezelfde publieke principes. Terughoudendheid moet worden betracht bij internetactiviteiten. Deze moeten in het verlengde liggen van de programmatische activiteiten op het hoofdkanaal. Web only media-aanbod mag alleen via verenigingsbudget gefinancierd worden. Hier wordt scherp op toegezien. Dat heeft gevolgen voor de huidige hoeveelheid websites van de landelijke publieke omroep, die niet in verhouding staat tot het aanbod op de algemene zenders, en voor de wijze waarop de themakanalen gefinancierd worden. Maatvoering is nodig. Dit kabinet is van mening dat de publieke omroep als volgt moet omgaan met themakanalen en internetsites. Themakanalen moeten voortaan bekostigd worden uit de eigen middelen van de omroepverenigingen. De taakorganisaties vormen hierop een uitzondering; zij hebben immers geen eigen middelen. Het aantal internetsites moet drastisch verminderd worden. De raad van bestuur moet hier in de toekomst sterker op sturen dan nu het geval is.
Ook voor eventuele nieuwe diensten is terughoudendheid geboden. Dit kabinet zal hierop strakker sturen dan in het verleden is gebeurd. Hiervoor geldt een strenge en zorgvuldige goedkeuringsprocedure op basis van de Algemene wet bestuursrecht. De Europese Commissie heeft, in het kader van de Europese staatssteunregels, instemming verleend aan deze procedure. De minister toetst, op basis van adviezen van de Raad voor cultuur en het Commissariaat voor de Media, of de publieke omroep de publieke waarde voldoende heeft aangetoond en of de voorgenomen nieuwe dienst past binnen de wettelijke taak. Ook worden de nieuwe mediadiensten beoordeeld op hun markteffecten. Commerciële mediabedrijven mogen hun zienswijzen leveren op het conceptbesluit van de minister, waarbij zij alle mogelijke schadelijke markteffecten aan kunnen dragen. Het conceptbesluit wordt vervolgens beoordeeld in het licht van de nadelige markteffecten, waarna de minister een gemotiveerd besluit neemt op basis van een zorgvuldige belangenafweging. Tegen het besluit staat rechtstreeks beroep open bij de rechter.
De brief bevat op detailniveau veel nog in te vullen details. Zo wordt in bovenstaamde passage niet gerept van 'programma's' maar van 'programmatische activiteiten'. Een veel meer ambigue term dan de vooraf geciteerde (radio of tv) programma's.
Mensen zeggen vaak het een en doen het ander. Zo zeggen sommigen dat ze graag willen dat mensen het beste uit zichzelf willen halen maar bezuinigen ze vervolgens op het PGB en beknotten ze de publieke omroepen.
Het is een keus voor de oude media, TV, papier en Radio. Alles daarbuiten krijgt een flink hek eromheen geplaatst. Ik zie dat niet als een principiële keus, maar meer als een financiële: de PO kost geld en we willen haar inperken. Laten we haar innoveren, dan loopt dat de spuigaten uit.
De PO bedient nu voor het grootste deel (want: TV) het oudere deel van de bevolking. En deze zal niet zo snel gaan roepen als de PO internet laat vallen. Dit zou anders zijn voor de oudere media.
Last but not least roept de VVD al tijden dat de PO concurrereert tegen de commercielen met haar niet-programma sites. Denk vooral aan: nieuws websites. Ook daarom de keus.
Het zou mooi zijn geweest als dit kabinet het bestel geheel had veranderd. Maar blijkbaar was hiervoor de tijd niet. En laten we eerlijk zijn: hierover wordt al gesproken sinds eind jaren '80 en de politici komen er gewoon niet uit met elkaar. Media zijn te interessant om er wijze besluiten over te nemen.
Door deze stap blokkeert het kabinet het verder voortwoekeren van het ongelukkige beest PO. Hopelijk zullen binnen 10 jaar andere kabinetten het beest uit zijn lijden verlossen, door een toekomst bestendiger bestel ervoor te verzinnen.